Quickstart voor nieuwe diakenen
Deze quickstart is bedoeld om nieuwe diakenen snel op weg te helpen en ze wegwijs te maken in hun ambtswerk en in deze website.
Hieronder worden in het kort een aantal aspecten van het diaconale werk beschreven. Daardoor krijg je snel een overzicht van de vele facetten van je ambtswerk. Voor verdieping wordt bij diverse onderdelen doorverwezen naar pagina’s elders op deze website. Zo kun je op elk gewenst moment jezelf op deze onderdelen verder toerusten.

Meer weten?
De grondwet van het Koninkrijk
Dit dienen (diaconaat) is kenmerkend voor Jezus Christus én voor zijn gemeente. Johannes 13 geeft ons de grondwet voor de verhoudingen in Gods Koninkrijk. In het omgaan met elkaar en anderen zal liefdevol dienen hét kenmerk zijn. Het ontspringt in het dienen van de Here Jezus zelf. Diaconaat is daarmee ten diepste een volop geestelijke zaak! Het gaat om het hart van God en het hart van zijn gemeente.
Gemeente
Een dienende houding is dus kenmerkend voor elke christen. Het kan dus nooit worden uitbesteed aan een aantal specialisten (lees de diakenen) in de gemeente. Dat betekent dat de gemeente zorgt dat:
Je bent een geschenk van Christus aan zijn gemeente. Lees maar in het formulier! Over de invulling van de taak van de diakenen zegt het bevestigingsformulier:
De diaken is degene die er, niet als eerstverantwoordelijke, maar wel als eindverantwoordelijke, zorg voor draagt dat niemand in de gemeente zonder hulp en troost blijft wanneer er sprake is van bijvoorbeeld ziekte, eenzaamheid of armoede. Zo bevordert hij dat de gemeente geen club is van losse individueen, maar een (h)echte gemeenschap met Christus zelf in het midden als bron en voorbeeld.
Meer weten?
Ouderling en diaken
Eigen profiel maakt stabiel. Weet waar je focus als diaken ligt. Ken ook de focus van de ouderling. Hiernaast wordt de kern schematisch weergegeven. De ouderling is gericht op de verticale relatie; de relatie tussen God en het gemeentelid. De diaken is geicht op de horizontale relaties; de relatie van het gemeentelid met anderen. Vanuit deze duidelijk te onderscheiden focus kan vervolgens goed worden samengewerkt aan de opbouw van de gemeente van Christus. Werk dus samen, dien elkaar en behandel elkaar in geen geval als concurrenten!
Meer lezen:
Huisbezoek
Het huisbezoek is een middel en geen doel op zich. Een huisbezoek gericht op het doel is heel effectief.
Het formulier geeft twee hoofddoelen aan voor het huisbezoek:
Het huisbezoek is zo een “voertuig” voor het diaconale gesprek over de volgende thema’s:
• Wat heeft u nodig?
Praktische hulp, kerktelefoon, boodschappen, huishoudelijk, vervoer, geld, aandacht, etc…
• Wat kunt u geven?
Tijd, aandacht, gebed, deskundigheid, vervoer, geld… probeer dit concreet te maken
• Wat moet u weten?
Sociale kaart, taken van de gemeente, wat is diaconaat, welke instellingen zijn er, doelen, etc…
• Wat moeten wij weten?
Ziet u nood in buurt, wijk, gemeente, eigen leven…
Als de bevestiging plaatsvindt in mei is het verstandig een snelle ronde kennismakingsbezoekjes te doen vóór de zomervakantie.
Meer lezen:
Bijbel en gebed
Enkele gelegenheden om als diaken Bijbel te lezen en te bidden
• Rondom het huisbezoek:
o In je voorbereiding: Gods leiding en zegen vragen voor jezelf en de ander;
o Tijdens het bezoek – als inleiding op het gesprek/als troost achteraf;
o Na het bezoek – om God te danken en te vragen of Hij wil doorwerken.
• Bid ook regelmatig voor je eigen wijkleden. Werk bijv. met een lijst met gebedspunten.
• Als diaconie:
o Opening op de vergadering: Laat dit een belangrijke plek innemen;
o Voorbede voor gemeenteleden: bid samen voor mensen die jullie zijn toevertrouwd;
o Je kunt samen een bepaald thema voorbereiden.
Meer lezen:
Vergeet daarnaast ook je eigen toerusting niet. Je kunt immers niet doorgeven wat jezelf niet hebt.
Meer weten?
Door uiteenlopende (diaconale!) doelen een plek te geven op het collecterooster, wordt de breedte van het diaconaat zichtbaar gemaakt. Maak de collecte specifiek!
Gebruik hiervoor ook de mondelinge toelichting, een beamerpresentatie en een stukje in het kerkblad om dit aan de gemeente te communiceren. Bij voorkeur in combinatie, om een zo groot mogelijk bereik van de gemeente te garanderen (niet iedereen leest immers het kerkblad, of bekijkt de beamerpresentatie).
Er is vaak een rooster van dienst: Wie zit de bewuste zondag voorin (achterin?) en wie collecteert. Er is een zodanige regeling dat de collectegelden, meestal zondags in de consistorie, gecontroleerd worden verwerkt. ‘Elk mens heeft recht op controle.’
Meer weten?
Grootse idealen liggen vaak in de la. In deze quickstart wordt je aandacht gevraagd voor de eerstvolgende te nemen stappen. Wat zijn volgens het beleid in dit jaar de belangrijkste aandachtspunten?
De diaconale gemeente is de paraplu voor alle
diaconale plannen en prioriteiten
Een aantal belangrijke pluspunten voor het maken van een diaconaal beleidspan:
• Het helpt om uit de grote veelheid van noden en hulpvragen keuzes te maken en prioriteiten te stellen.
• Een diaconaal beleidsplan voorkomt dat er alleen gereageerd wordt op incidenten en problemen.
• Het vergemakkelijkt het inwerken van nieuwe ambtsdragers en bevordert zo de continuïteit van het belangrijke opbouwwerk.
• Het motiveert, omdat zowel de diakenen als de gemeenteleden nu beter weten wat er van hen verwacht wordt.
• Het bemoedigt, omdat de gemeente duidelijker zicht krijgt op de diaconale inzet van gemeente en gemeenteleden
Meer weten?
Gereformeerde diaconale organisaties
Hieronder volgt een opsomming van gereformeerde diaconale organisaties die financieel worden ondersteund door diaconieën:
Meer weten?
Financiele steunverlening
Van oudsher heeft de diaconie een taak in het financieel steunen van mensen. Vroeger, toen de staat deze taak niet nog grotendeels op zich had genomen, was bestrijding van armoede een voorname taak van de kerken (in een grotendeels kerkelijk Nederland).
Bedenk echter dat het diaconaat veel breder is en gaat over inzet van gaven, helpen bij noden en (onderling) omzien naar de naaste door de gemeenteleden. Geen reden dus om het diaconaat te beperken tot financiële steun.
Hieronder volgen enkele handreikingen op het gebied van financiële steunverlening.
Meer weten?
Tip: Lees hier ook eens de suggesties over inwerken van nieuwe diakenen.
InhoudAlgemeenPraktisch |

Ambt
Christus heeft jou geroepen om Zijn diaken te zijn. Hij wil dat je Zijn gemeente voor gaat in het dienen van elkaar en de samenleving. De barmhartigheid en de liefde van Christus staan centraal in jouw ambt. Hij is bron en voorbeeld voor ons dienen. Je mag de gemeente stimuleren om het voorbeeld van de Here Jezus te volgen. Zo is het diakenambt een prachtige roeping. Niet gemakkelijk, maar wel heel mooi!Meer weten?
- Lees hier meer over het ambt
- Lees om jezelf op te scherpen, af en toe het bevestigingsformulier nog weer eens door.
Diaconaat
Diaconaat komt van het Griekse woord diakonia. Dit woord betekent letterlijk bedienen aan tafel, het voorzien in iemands levensbehoeften, persoonlijke dienst en hulpverlening. Deze woorden geven duidelijk aan dat het bij diaconaat om het helpen van de ander gaat.De grondwet van het Koninkrijk
Dit dienen (diaconaat) is kenmerkend voor Jezus Christus én voor zijn gemeente. Johannes 13 geeft ons de grondwet voor de verhoudingen in Gods Koninkrijk. In het omgaan met elkaar en anderen zal liefdevol dienen hét kenmerk zijn. Het ontspringt in het dienen van de Here Jezus zelf. Diaconaat is daarmee ten diepste een volop geestelijke zaak! Het gaat om het hart van God en het hart van zijn gemeente.
Gemeente
Een dienende houding is dus kenmerkend voor elke christen. Het kan dus nooit worden uitbesteed aan een aantal specialisten (lees de diakenen) in de gemeente. Dat betekent dat de gemeente zorgt dat:
- Niemand in haar midden gebrek heeft;
- Gastvrijheid, offervaardigheid en barmhartigheid wordt betoond;
- Niemand in de gemeente ongetroost leeft onder druk van ziekte, eenzaamheid of armoede;
- Er hulp wordt geboden aan de naaste in nood;
- De gemeente als liefdevolle gemeenschap zichtbaar wordt;
- Het uiteindelijke doel is dat we groeien in liefde voor elkaar en voor alle mensen. En mensen die je lief hebt, die help je toch als ze hulp nodig hebben?!
Wat is eigenlijk de betekenis van de overbekende woorden
|
Diaken
Je bent een geschenk van Christus aan zijn gemeente. Lees maar in het formulier! Over de invulling van de taak van de diakenen zegt het bevestigingsformulier:
- Zorgen voor een goede voortgang van het dienstbetoon in en door(!) de gemeente;
- Door huisbezoek zich op de hoogte stellen van moeiten in de gemeente;
- Gemeenteleden opwekken tot dienstbetoon;
- Gaven inzamelen, beheren en in Christus’ naam uitdelen;
- Gemeenteleden die hulp ontvangen met Gods woord bemoedigen en vertroosten;
- De gemeente als gemeenschap zichtbaar maken.
De diaken is degene die er, niet als eerstverantwoordelijke, maar wel als eindverantwoordelijke, zorg voor draagt dat niemand in de gemeente zonder hulp en troost blijft wanneer er sprake is van bijvoorbeeld ziekte, eenzaamheid of armoede. Zo bevordert hij dat de gemeente geen club is van losse individueen, maar een (h)echte gemeenschap met Christus zelf in het midden als bron en voorbeeld.
Wie is mijn naaste?
Uit het verhaal van de barmhartige Samaritaan blijkt duidelijk dat de naaste niet is beperkt tot onze eigen groep of tot groepen die we sympathiek vinden. We zijn geroepen om de gezindheid van Christus te vertonen. Hij stierf voor zondaars! Daarom kunnen we ons niet beperken in wie we wel en wie we niet willen dienen! Diaconaat is dan ook zeker niet beperkt tot binnen de kerk. Juist ook in de directe omgeving mogen (moeten) we in daden de liefde van Christus laten zien!Meer weten?
- De handreiking ‘Diaconaat in je omgeving’
- wijkadoptie
- Het artikel ‘Diaconaat naar buiten’ van prof. J. de Ruijter
- De tekst ‘de Bijbel over samenlevingsdiaconaat’
- een preek van Tim Keller over de barmhartige samaritaan
Ouderling en diaken
Eigen profiel maakt stabiel. Weet waar je focus als diaken ligt. Ken ook de focus van de ouderling. Hiernaast wordt de kern schematisch weergegeven. De ouderling is gericht op de verticale relatie; de relatie tussen God en het gemeentelid. De diaken is geicht op de horizontale relaties; de relatie van het gemeentelid met anderen. Vanuit deze duidelijk te onderscheiden focus kan vervolgens goed worden samengewerkt aan de opbouw van de gemeente van Christus. Werk dus samen, dien elkaar en behandel elkaar in geen geval als concurrenten!Meer lezen:
Huisbezoek
Het huisbezoek is een middel en geen doel op zich. Een huisbezoek gericht op het doel is heel effectief.Het formulier geeft twee hoofddoelen aan voor het huisbezoek:
- Ruimhartig helpen bij nood. Bij ziekte, eenzaamheid of armoede komt een diaken vooral iets brengen. Troost brengen bij een zieke is passend diaconaal werk.
- De gemeente opwekken tot dienen. Helaas is deze taak vaak nog een blinde vlek!
Het huisbezoek is zo een “voertuig” voor het diaconale gesprek over de volgende thema’s:
• Wat heeft u nodig?
Praktische hulp, kerktelefoon, boodschappen, huishoudelijk, vervoer, geld, aandacht, etc…
• Wat kunt u geven?
Tijd, aandacht, gebed, deskundigheid, vervoer, geld… probeer dit concreet te maken
• Wat moet u weten?
Sociale kaart, taken van de gemeente, wat is diaconaat, welke instellingen zijn er, doelen, etc…
• Wat moeten wij weten?
Ziet u nood in buurt, wijk, gemeente, eigen leven…
Als de bevestiging plaatsvindt in mei is het verstandig een snelle ronde kennismakingsbezoekjes te doen vóór de zomervakantie.
Meer lezen:
- Handreiking bij het bezoeken van alleengaanden
- Diverse Handreikingen voor het Diaconaal Huisbezoek
- Bidden en Bijbellezen
Bijbel en gebed
Enkele gelegenheden om als diaken Bijbel te lezen en te bidden• Rondom het huisbezoek:
o In je voorbereiding: Gods leiding en zegen vragen voor jezelf en de ander;
o Tijdens het bezoek – als inleiding op het gesprek/als troost achteraf;
o Na het bezoek – om God te danken en te vragen of Hij wil doorwerken.
• Bid ook regelmatig voor je eigen wijkleden. Werk bijv. met een lijst met gebedspunten.
• Als diaconie:
o Opening op de vergadering: Laat dit een belangrijke plek innemen;
o Voorbede voor gemeenteleden: bid samen voor mensen die jullie zijn toevertrouwd;
o Je kunt samen een bepaald thema voorbereiden.
Meer lezen:
- Handreiking bijbellezen en bidden
- Zie inlegvel met diaconale bijbelteksten.
Toerusten
Toerusten van de gemeente is belangrijk en vraagt om- informeren: over nood dichtbij en ver weg
- bewustwording: van de taak die christenen hebben
- inspireren: tot navolgen van Christus
- activeren: tot beweging. Niet activistisch, maar als navolgers
Vergeet daarnaast ook je eigen toerusting niet. Je kunt immers niet doorgeven wat jezelf niet hebt.
Meer weten?
- de aanbevolen boeken;
- Onder huisbezoek: het artikel over bijbellezen en bidden – de plek in je eigen leven;
- Gebruik het bijbelleesrooster uit Dienst Doen van Herman van Well;
- De landelijke diakendag
Collecte
Dit werk is vaak de meest in het oog lopende bezigheid van de diaken. Maar een diaken is veel meer dan de man die op zondag met de collectezak loopt. Daar ben je dus zelf bij!Door uiteenlopende (diaconale!) doelen een plek te geven op het collecterooster, wordt de breedte van het diaconaat zichtbaar gemaakt. Maak de collecte specifiek!
Gebruik hiervoor ook de mondelinge toelichting, een beamerpresentatie en een stukje in het kerkblad om dit aan de gemeente te communiceren. Bij voorkeur in combinatie, om een zo groot mogelijk bereik van de gemeente te garanderen (niet iedereen leest immers het kerkblad, of bekijkt de beamerpresentatie).
Er is vaak een rooster van dienst: Wie zit de bewuste zondag voorin (achterin?) en wie collecteert. Er is een zodanige regeling dat de collectegelden, meestal zondags in de consistorie, gecontroleerd worden verwerkt. ‘Elk mens heeft recht op controle.’
Meer weten?
- Lees hier over de collecte.
- Lees hier over de eredienst
- collecterooster
Het gaat om het hart van God en het hart van zijn gemeente! |
Diaconaal plan
Grootse idealen liggen vaak in de la. In deze quickstart wordt je aandacht gevraagd voor de eerstvolgende te nemen stappen. Wat zijn volgens het beleid in dit jaar de belangrijkste aandachtspunten?De diaconale gemeente is de paraplu voor alle
diaconale plannen en prioriteiten
Een aantal belangrijke pluspunten voor het maken van een diaconaal beleidspan:
• Het helpt om uit de grote veelheid van noden en hulpvragen keuzes te maken en prioriteiten te stellen.
• Een diaconaal beleidsplan voorkomt dat er alleen gereageerd wordt op incidenten en problemen.
• Het vergemakkelijkt het inwerken van nieuwe ambtsdragers en bevordert zo de continuïteit van het belangrijke opbouwwerk.
• Het motiveert, omdat zowel de diakenen als de gemeenteleden nu beter weten wat er van hen verwacht wordt.
• Het bemoedigt, omdat de gemeente duidelijker zicht krijgt op de diaconale inzet van gemeente en gemeenteleden
Meer weten?
- Lees meer over het diaconale beleidsplan.
- Hier vind je voorbeelden
Gereformeerde diaconale organisaties
Hieronder volgt een opsomming van gereformeerde diaconale organisaties die financieel worden ondersteund door diaconieën:
- De Driehoek – www.dedriekhoek.nl
- De Wegwijzer - www.dewegwijzer.info
- SGJ – www.sgj.nl
- Dit Koningskind - http://www.ditkoningskind.nl
- Fraam zorgboerderij van stichting Sprank - http://www.fraam.nl
Meer weten?
- Quota en collecten.
- Informatie over giftenbeleid
- Informatie over steunontvangende organisaties
Financiele steunverlening
Van oudsher heeft de diaconie een taak in het financieel steunen van mensen. Vroeger, toen de staat deze taak niet nog grotendeels op zich had genomen, was bestrijding van armoede een voorname taak van de kerken (in een grotendeels kerkelijk Nederland). Bedenk echter dat het diaconaat veel breder is en gaat over inzet van gaven, helpen bij noden en (onderling) omzien naar de naaste door de gemeenteleden. Geen reden dus om het diaconaat te beperken tot financiële steun.
Hieronder volgen enkele handreikingen op het gebied van financiële steunverlening.
Meer weten?
Tip: Lees hier ook eens de suggesties over inwerken van nieuwe diakenen.
![]() |
Download pdf | Bestellen |

